طراحی بسته بندی اولیه، ثانویه،تکمیلی و تولیدی (انتخاب بسته بندی مناسب) قسمت چهارم

 اهمیت طراحی بسته بندی و گرافیک در بسته بندی 

B2B و B2C

در قسمت اول مقاله در مورد مشکلات تقلید در طراحی بسته بندی صحبت کردیم.

گفتیم بسته بندی و لجستیک داخلی و خارجی هر تولید کننده نسخه خاص او میباشد که با توجه به شرایط او باید طراحی گردد.

بخش دوم و سوم گروه بندی کالاها و اهمیت بسته بندی در هر گروه و بخشی از عملکردهای فنی بررسی شد

در قسمت چهارم میخواهیم از زاویه دیگری به طرح بسته بندی نگاه کنیم.

خواندن این مقاله بویژه برای تولید کنندگان کالا مهم میباشد.

 B2B/B2C معرفی اصطلاح بسته بندی

کالای ما به عنوان یک تولید کننده برای چه نوع مشتری است ؟

  تولید ما  به دست مشتری نهایی میرسد  B2C (BUSINESS TO CUSTOMER)

خریدارکالای ما یک تولیدی دیگر یا مصرف کننده و فروشنده عمده است  B2B (BUSINESS TO BUSINESS.

آیا تلفیقی از دو حالت فوق نیز وجود دارد و به آن نیاز داریم؟

یعنی کالا اول دست عمده فروش رفته و سپس به مشتری نهایی می رسد؟

قبل از ذکر چند مثال و روشن کردن قضیه لازم است چند تا اصطلاح بسته بندی را توضیح بدهم:

بسته بندی اولیه، ثانویه، تکمیلی و بسته بندی خط تولید

+ بسته بندی اولیه: بسته بندی که مستقیما با کالا در تماس است و کالا را در بر میگیرد (مثل پاکت یا کیسه چیپس)

+ بسته بندی ثانویه: بسته بندی که بسته بندی اولیه یا تعدادی از بسته بندیهای اولیه را در بر میگیرد.

این بسته بندی ممکن است چند بار تکرار شود.

مثل کارتن 6 تایی چیپس یا کارتن 24 تایی آن که شامل 4 کارتن 6 تایی میباشد.

+ بسته بندی تکمیلی یا حمل و نقلی که واحد بار را تشکیل میدهد.

در این مثال میتواند یک پالت چوبی باشد که کارتنهای بزرگ چیپس روی آن چیده شده و تسمه کشی شده اند و یا شاید همان کارتن بزرگ 24 تایی.

+ بسته بندی و ظروف داخل خط تولید: ظروف و بسته بندی های موقت و عموما چند بار مصرف.

این ظروف در داخل خط تولید برای جابجایی ها و انبار داری موقت و سهولت نقل و انتقال کالا در بین ایستگاههای کاری و موجودی داخل خط تولید استفاده میگردند.

این بسته بندی در خطوط تولید با اتوماسیون بالا و یا تک مرحله ای بودن تولید ممکن است استفاده نشوند.

با این تعاریف و با ذکر مثال ببینیم عملکرد بسته بندی یک تولید کننده در سه حالت فوق باید چگونه باشد؟

اهمیت گرافیک بسته بندی در بسته بندی اولیه، ثانویه ، تکمیلی و بسته بندی خط تولید

(بسته بندی اولیه که اغلب به دست مصرف کننده نهایی میرسد از نظر ظاهر مهم است (اثتثنا هم وجود دارد

در مثال چیپس، گرافیک کیسه چیپس مهم میباشد.

سایر بسته بندی های ثانویه و تکمیلی و بسته بندی خط تولیدی چیپس از نظر گرافیکی زیاد مهم نیستند.

مشتری نهایی این بسته ها را نمی بیند و در انتخاب او تاثیری ندارد.

ولی هر چهار بسته بندی اولیه ، ثانویه ، تکمیلی و داخل خط تولید آن از نظر فنی بسیار مهم هستند.

به عنوان مثال بسته بندی اولیه چیپس باید چیپس را از بخار هوا حفظ نماید تا چیپس ترد بماند.

کیسه باید مانع از ورود اکسیژن گردد تا روغن روی چیپس اکسیده نگردد

از طرفی گاز بی اثر داخل کیسه اجازه ندهد تا هوا امکان ورود یابد و چیپس ها تازه بماند.

این گاز بی اثر از خرد شدن چیپس در پروسه حمل و توزیع جلوگیری میکند.

درب کیسه باید:

به راحتی باز شود

اتصال آن باید ضامن کمیت گاز داخل بسته و مانع ورود گازهای بیرونی به داخل باشد

جنس کیسه باید به راحتی در دستگاه پرکن قابل استفاده باشد و غیره

نقش بسته بندی ثانویه در بسته بندی چیپس

بسته بندی ثانویه در مثال چیپس عملکردی متفاوت دارد.

 این بسته بندی و بسته بندی تکمیلی به مغازه دار یا عوامل دریافت کالای فروشگاه تحویل میگردند.

نقش این دو بسته بندی تقریبا فقط جنبه حفاظتی و فنی میباشد.

عملکرد و طراحی بسته بندی ثانویه و تکمیلی مهم است ولی ظاهر آن زیاد مهم نیست.

اگر چه چاپ برند و نام تولید کنند روی آن اجتناب ناپذیر است ولی بیشتر نقش ایندو حفاظتی است .

این دو بسته بندی در نگهداری کالا و توزیع راحت کالا نقش کامل دارند.

لذا یک کارتن لوکس با چاپ عالی و یا یک پالت با چوب مرغوب برای آن ضروری نیست.

اینگونه هزینه ها منجر به افزایش قیمت محصول  و احتمالا  نارضایتی مشتری گردد.

بسته بندی ویژه خط تولید یا ظروف جابجایی و نگهداری

بسته بندی داخل خط تولید برای کارخانه چیپس شامل ظروف حمل سیب زمینی و … میگردد.

در خطوط با اتوماسیون بالا که اغلب از نقاله و کانوایر استفاده میگردد نقشی کمرنگ تر از کارخانجات و کارگاههای سنتی دارد.

این ظروف کماکان نقش حفاظت از کالا و مواد اولیه قبل و بعد از تولید و سهولت حمل و جابجایی در پروسه تولید را دارند.

نقش عملکردی آنها در تولید بسیار مهم است.

:این ظروف با

کم کردن ضایعات

ایجاد سهولت کارنظیر قابلیت شستشوی راحت، دسترسی آسان، امکان جابجایی سریع و غیره

هزینه های تولید (شامل تعداد کارگر، لیفتراک، مساحت انبارش و….)  و نهایتا قیمت تمام شده را پایین می آورند.

بسته بندی های موقت و داخل خطوط تولید، اغلب جزو نقاط ضعف شدید اکثر شرکتهای تولید کننده ایرانی میباشند.

هزینه های لجستیک و قیمت تمام شده شرکتهای ایرانی در مقایسه با شرکتهای خارجی بالاتر است.

خود من شخصا شاهد آمار بالای ضایعات و مشکلات لجستیکی و خطوط تولید در تولید و بسته بندی سیگار، بسته بندی لوازم خانگی، تولید کنندگان مواد غذایی، تولید کنندگان کالاهای پزشکی ، کارخانجات تولید قطعات صنعتی و …. بوده ام.

مثال دوم طراحی بسته بندی لوازم تزیینی مثل یک گلدان

در مثال دوم یک گلدان چینی تزئینی را در نظر بگیرید.

این گلدان در داخل فروشگاه بدون بسته بندی عرضه میگردد.

خریدار تا قبل از خرید، اغلب بسته بندی گلدان را نمیبیند ولی گرافیک بسته بندی اولیه هنوز مهم است.

چرا که گلدان ممکن است به عنوان کادو خریداری شود.

پس گرافیک و طراحی بسته بندی اولیه برای کالاهایی که ممکن است به عنوان کادو خریداری شوند مهم است.

بسته بندی ثانویه و تکمیلی و داخل خط تولید گلدان از نظر گرافیکی حایز اهمیت نیست.

چه بسا بسیاری از تولید کنندگان این قبیل کالاها حتی در بسته بندی اولیه نیز از یک جعبه ساده بدون چاپ استفاده میکنند تا قیمت پایین تر بیاید و امکان رقابت بیشتر شود با علم به اینکه در صورت خریدن کالا به عنوان کادو، امکان استفاده از کاغذ کادو میسر است و لزومی به بسته بندی شیک نیست.

ولی هر چهار بسته بندی اولیه ، ثانویه ، تکمیلی و داخل خط تولید گلدان از نظر فنی و عملکرد بسیار مهم میباشد.

این بسته ها ضمن تسهیل عملیات انبارداری و پخش و حفظ کیفیت در جابجایی ها و بین ایستگاههای کاری در خط تولید، از شکستن گلدان و صدمه دیدن آن در طی چرخه تولید تا مصرف نهایی کمک مینمایند.

مثال سوم بسته بندی یک قالب صنعتی

مثال سوم یک قالب صنعتی 10 تنی است که تولید کننده قالب باید آن را به یک کارخانه تزریق پلاستیک در خارج از کشورتحویل نماید.

این قالب دارای دو پوشش کاغذی و پلاستیکی مخصوص برای جلوگیری از زنگ زدگی میباشد.

ضمن اینکه قالب با یک محافظ روغنی مخصوص ضد خوردگی قبل از بسته بندی محافظت شده است.

این گونه کالا ها قبل از بسته بندی اولیه شامل یک مرحله عملیات حفاظتی و پیش بسته بندی میباشند یعنی:

سطح قالب کاملا تمیز شده و بعد با یک پوشش ضد خوردگی مخصوص اندود شده تا اثر انگشت و بخار آب حین حمل و … منجر به خوردگی آن نشود.

کلیه قطعات متحرک در عملیات پیش بسته بندی توسط مواد اولیه مناسب مهار شده و رطوبت گیر به با توجه به شرایط حمل ، نحوه بسته بندی، رطوبت نسبی مبدا و مقصد و طول مدت نگهداری در انبار مبدا، مقصد و حتی گمرک محاسبه شده و در محلهای مناسب جاسازی شده است.

نقش گرافیک در مثال سوم

گرافیک در این قسمت هیچ نقشی ندارد.

بعد از پوشش پلاستیکی مخصوص، قالب داخل یک جعبه چوبی قابل حمل با لیفتراک یا جرثقیل قرار میگیرد.

نحوه جابجایی و وسیله حمل در طراحی جعبه چوبی کاملا نقشی اساسی دارد.

این جعبه باید به گونه ای طراحی شود که ضمن حفظ کیفیت قالب طی مراحل بارگیری، جابجایی، حمل و تخلیه. در مقصد به را حتی باز شود و در صورت نیاز به بازدید در گمرک باز و مجددا بسته شود.

گرافیک بسته بندی اصلا مطرح نیست و فقط مشخصات استاندارد و مورد نیاز عملیات بارگیری و … اهمیت دارند.

مشتری نهایی خود تولید کننده است و کیفیت کالای خریداری شده و قیمت آن برایش مهم است.

در نتیچه در بسته بندی B2B چه قالب باشد چه کالای دیگر نقش گرافیک بسیار کم و ناچیز است.

آنچه اهمیت دارد عملکرد بسته بندی و طراحی فنی آن است.

در مثال سوم بسته بندی ثانویه نداریم و هر دو بسته بندی اولیه و تکمیلی فقط از نظر فنی و عملکردی بسیار حایز اهمیت هستند.

امیدوارم بعد از این سه مثال متوجه شده باشید که اهمیت گرافیک بسته بندی و عملکرد طراحی فنی بسته بندی در انواع کلی بسته بندی ها و با توجه به نوع مشتری و مصرف کننده نهایی چه اثری دارد و باید چگونه بررسی شود.

جمع بندی

در جمع بندی این قسمت می توان گفت در طراحی بسته بندی ابتدا نوع کالا و طبقه ای که کالا به آن تعلق دارد باید مشخص شود.

بعد از این مرحله باید نوع مشتری و تعامل با او مشخص گردد و اینکه آیا او خود تولید کننده، عمده فروش، مصرف کننده نهایی و … است؟

هر یک از مشتریان با کدام یک از بسته بندیهای ما سرو کار دارند؟

در نهایت هدف و ویژگیهای مورد نظر از بسته بندی مد نظر قرار گیرد یعنی اینکه هدف چیست و چرا میخواهیم کالا هایمان را بسته بندی کنیم؟

حال می توانیم کار طراحی بسته بندی را تازه شروع کنیم.

نویسنده : کحال زاده زمستان 1397

InterviewTutorial

بسته بندی اولیه،بسته بندی ثانویه،طراحی بسته بندی،طراحی بسته بندی خط تولید، بسته بندی موقت،بسته بندی خط تولید،پالت مخصوص،استند،گاری،ترولی،طراحی پالت مخصوص،ظرف،ظرف خط تولید،بسته بندی تکمیلی،بسته بندی مکمل،بسته بندی متمم،بسته بندی حمل و نقلی،بسته بندی نهایی، واحد بارصادرات

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *