طراحی بسته بندی، چگونه میتوان بسته بندی مناسب برای کالا انتخاب کرد – قسمت اول

طراحی بسته بندی و لجستیک نامناسب و چیزی که دست مشتری میرسد

اصول طراحی بسته بندی چیست و چگونه یک بسته بندی مناسب انتخاب کنیم

همیشه تولید کنندگان به دنبال بهترین روش طراحی بسته بندی برای کالاهای خود میگردند. من در چند قسمت مقاله سعی خواهم کرد شما را با نکاتی در انتخاب بسته بندی صحیح آشنا کنم که هرگز به فکر آنها نبوده اید. این مسایل بعضا آنقدر مهم هستند که به پیروزی یا شکست شما در تولید می انجامد. به عنوان مثال کارخانه ای را در نظر بگیرید که با صرف هزینه های بسیار زیاد، خط  بسته بندی و طرح بسته بندی خارجی را وارد کرده ولی عملا بازار را به یک شرکت کوچک تولیدی با دستگاههای ساده چند میلیون تومانی واگذار کرده است.

کپی برداری در طراحی بسته بندی و عدم توجه به شرایط  خاص

در حال حاضر اغلب تولید کنندگان حوصله  هزینه کردن برای طراحی بسته بندی و گرفتن کمک برای مشاوره بسته بندی را ندارند. شرکتها معمولا ساده ترین راه حل یعنی الگو برداری از بسته بندی کالاهای رقیب ایرانی و خارجی را انتخاب میکنند.  در نهایت با مراجعه به یک شرکت تبلیغاتی برای چاپ روی بسته بندی، برچسب آن و نحوه درج اطلاعات روی کالا تصمیم گیری میکنند. اگر در این راستا کالا نیاز به کارتن یا یک جعبه چوبی داشته باشند به یک نجار یا کارتن ساز مراجعه میکنند و این پایان کار است.

مشکلات و مضرات طراحی نامناسب بسته بندی

اگر چه در طراحی بسته بندی لازم نیست چرخ را از ابتدا اختراع کنیم ولی کپی برداری و تقلید محض کاری بسیار اشتباه میباشد و اغلب به شکست و افزایش هزینه بسته بندی و لجستیک میانجامد. اما چرا تقلید و کپی بسته بندی اینقدر ما را دچار مشکل میکند؟

پاسخ این است که ما در تقلید بر بسیاری از فاکتورهای محلی و شرایط خاص کارخانه تولیدی خود چشم میبندیم. در کپی برداری نهایتا روشی که انتخاب میکنیم، راه حل رقیب یا یک شرکت تولیدی دیگر است که بنا به شرایط، دستگاهها، نوع محصول و محدودیتهای خود، به آن راه حل رسیده است. این قضیه مثل این است که ما به تقلید از شخص دیگری از روش لباس پوشیدن او تقلید کنیم. بدون اینکه به هیکل، رنگ پوست، قد ،  در آمد، سلیقه او یا خودمان و … توجه کرده باشیم. مثلا اگر نسخه دکتر در خصوص دل درد همسایه را برداریم و ما هم استفاده کنیم نتیجه چه می شود؟ به احتمال زیاد منشا دل درد ما چیز دیگری باشد.

مثال دیگر در حوزه بسته بندی مواد غذایی

فرض کنید در حوزه بسته بندی مواد غذایی و بسته بندی نوشیدنی، بدون در نظر گرفتن دستگاه پرکن خودمان، از طراحی یک بطری خارجی تقلید میکنیم. در نتیجه بعد از کلی هزینه به این نتیجه میرسیم که با این طراحی باید سرعت دستگاه را کاهش دهیم و یا همواره تعدادی از بطری ها روی نقاله واژگون میگردند. برچسبها روی بطری چروک میشوند و نمیچسبد و دهها مشکل دیگر در پروسه تولید، توزیع و فروش.

یا مثلا در طراحی بسته بندی خودمان از کارتن تولید کننده خارجی تقلید کردیم بدون اینکه مشکلات بسته بندی تولید کننده خارجی را بدانیم. ساختار کارتن، کنگره های مناسب با کالای خود و نوع کاغذ کارتن های تولید داخل را نمی شناسیم. به اختلاف روش حمل و توزیع خود و رقیب توجه نداریم و یا از امکانات لجستیک و ماشین آلات بسته بندی رقیب اطلاعی نداریم. این گونه طراحی منجر به ضایعات فراوان در شبکه توزیع و صادرات ما میگردد.

 زیبایی ظاهری بسته بندی ضامن موفقیت نیست 

بسته بندی و لجستیک  یک علم بسیار گسترده و وسیع میباشد و نیازمند کسب تجربه بسیار میباشد. طراحی بسته بندی یک کار تیمی است. بسیاری از مدعیان طراحی بسته بندی فقط آن را از بعد زیبایی و ظاهری قضاوت میکنند. این افراد اغلب هیچگونه ایده ای از تعداد لایه های مناسب کارتن یا نحوه توزیع کالا، لجستیک داخلی و خارجی کالا  ندارند. همچنین سایر مسایل داخلی کارخانه نظیر زمان بسته بندی، سختی مونتاژ بسته بندی، بسته بندی تکمیلی و یا روشهای حفاظت از کالا از زنگ زدگی، ارتعاشات جاده ای و یا افزایش طول عمر میوه و سبزیجات تازه و صدها مسایل ریز و درشت دیگر ندارند. مطالب بیشتر در خصوص عوامل موثر در طراحی بسته بندی مواد غذایی ( به انگلیسی)

شرایط خاص تولید کننده باید در بسته بندی و لجستیک اعمال شود

تولیدات هر شرکت ولو اینکه بسیار مشابه رقبا باشد خاص آن شرکت تولیدی است. طرح بسته بندی و لجستیک باید با توجه به شرایط داخلی  شرکت طراحی و تهیه شود. شرایط پخش کالا، نوع وسیله نقلیه توزیع، بسته بندی اولیه، بسته بندی ثانویه و تکمیلی، بسته بندی موقت داخل خط تولید و انبار، ظروف جابجایی کالا در خط تولید و … که نقش یکدیگر را کامل میکنند. از طرف دیگر نوع و ماهیت کالا، طول مدت نگهداری مورد نظر، ماشین آلات بسته بندی، تجهیزات حمل، روش بسته بندی، سطح اتوماسیون، روش تولید، فرهنگ کارگری، بودجه، جریان مواد در کارخانه و…. صدها فاکتور دیگر در طرح بسته بندی و اتخاذ شیوه مناسب لجستیک دخالت میکنند. رعایت همه این نکات  نهایتا منجر به یک بسته بندی و لجستیک صحیح  برای یک تولید کننده میگردد.

نتایج بازدید از خطوط بسته بندی و لجستیک تولید کننده های ایران

من در بسیاری از شرکتهای تولید کننده روشهای ابداعی و جالبی را دیده ام که ابتکاری بوده و کارآیی بسیار بالایی داشته اند. برعکس،  بسیاری از کارخانه های بزرگ را دیده ام که تقلید کورکورانه از روشهای خارجی داشته اند که اصلا بازدهی نداشته اند به عنوان مثال خرید نقشه ظروف فلزی و پالتهای فلزی مخصوص خط تولید پژو در ایران خودر از فرانسه را میتوانم مثال بزنم . این ظروف پس از تولید از روی نقشه های خریداری شده در داخل خط تولید کارایی لازم را نداشت و پس از صرف وقت و هزینه بالا بدون استفاده ماند. مثال خوب طراحی خط بسته بندی شرکت صنایع چوب کیش می باشد. این شرکت به جای خرید ماشین آلات بسیار گران قیمت برای بسته بندی محصولات چوبی از یک خط ساده و بسیار کارا با یک طراحی ساده استفاده کرد. کلیه طرحهای بسته بندی و خط تولید با چند دستگاه ساده انجام شد.

نتیجه قسمت اول

در پایان بخش اول باید گفت که به عنوان یک تولید کننده، حتی اگر از شیوه های تقلیدی و اقتباسی استفاده میکنیم باید با توجه به شرایط تولید خودمان در بسته بندی بازنگری و طراحی مجدد صورت گیرد. قابلیت و کارآیی طرح در تک تک بخشهای تولید و شبکه حمل و توزیع باید بررسی گردد. فراموش نکنید “بسته بندی و لجستیک رقبا لزوما صحیح نیست“. چه بسا روش اصولی کار ما، منجر به مزیت رقابتی ما در قیمت، حفظ کیفیت بهتر کالا و … نسبت به سایر رقبا و نهایتا فروش پرسودتر گردد.  در قسمت بعدی اهمیت طراحی بسته بندی را در گروه کالاهای متفاوت بررسی میکنیم و با نقش طراحی در گروه کالاهای مختلف آشنا می شویم.

نویسنده کحال زاده زمستان 1397 شرکت مشاوره بسته بندی و لجستیک آتیس

  www.atiss.ir

کالاها و بسته بندی های آسیب دیده به دلیل طراحی نامناسب بسته بندی و لجستیک اشتباه

InterviewTutorial

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *